[Working Paper] Active Usage of LifeLogging

[Çalışma Raporu] Yaşam Günlüğünün Aktif Kullanımı

Mutlu, M.E. (2015). Yaşam Günlüğünün Aktif Kullanımı. Çalışma Raporu. Kişisel Bilgi Sistemleri Blogu. (30 Haziran 2015).
http://personalinformationsystems.blogspot.com.tr/2015/07/working-paper-active-usage-of.html

Yaşam Günlüğünün Aktif Kullanımı 

Mehmet Emin Mutlu

Anadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi

memutlu@anadolu.edu.tr

Özet

Giyilebilir yaşam günlüğü araçları genellikle bireyin bilinçli bir çabası olmadan kendiliğinden çalışacak ve sürekli olarak günlük verisi yakalayacak biçimde tasarlanırlar. Bu kullanım biçimi pasif yakalama olarak adlandırılır ve kamera görüntüsü, ekran görüntüsü, konum verisi gibi günlük verilerinin belirli zaman aralıklarında yakalanmasında etkilidir. Ses, video ve ekran videosu gibi sürekliliğe sahip günlük verilerinin pasif biçimde (kendiliğinden ve sürekli olarak) yakalanması, daha sonra bu verilerin taranmasının güçlüğü, depolama ve taşıma maliyeti, cihazların şarj süresi vb. nedenlerle deneysel uygulamalar dışında günlük kullanımda çok yaygın değildir. Bu türden günlük verilerinin bireyin gereksinimi duyduğu anda, yine gereksinim duyduğu sürece yakalanması daha anlamlıdır ve bu tür yakalamaya bireyin bilinçli davranışından dolayı aktif yakalama adı verilir. Bu çalışmada bireylerin çoklu algılayıcı ve çoklu cihazlı bir yaşam günlüğü sistemini aktif biçimde kullanma davranışları sınıflandırılarak, ses, video ve ekran videosu yakalamaya göre ayrı ayrı incelenmiştir. Tasarlanan davranış modelinden yararlanılarak, aktif yaşam günlüğü kayıtlarının tanımlanmasında kullanılmak amacıyla bir alan, konu, kavram hiyerarşisi yöntemi elde edilmiştir.

Giriş

Yaşam günlüğü sistemleri, bireylerin yaşam deneyimlerini görüntü, konum, ses, video vb. algılayıcıları içeren taşınabilir/giyilebilir araçlarla yakalamalarına ve daha sonra değerlendirmelerine olanak sağlayan sistemlerdir. Kamera ve bilgisayar ekranı görüntülerinin yakalayan bir yaşam günlüğü sistemi geliştirilerek, bireyin biçimsel olmayan öğrenme deneyimlerini farketmesi ve anımsaması amacıyla kullanılmıştır (Mutlu, 2015a; Mutlu vd., 2015). Bir sonraki çalışmada, ekran ve kamera görüntülerinin yanı sıra konum, ses, video ve ekran videosu da yakalayabilen “çoklu algılayıcılı ve çoklu cihazlı” bir yaşam günlüğü sistemi geliştirilmiştir (Mutlu, 2015b). Bu sistemin yaşam genişliğindeki öğrenme deneyimlerinin ayırt edilmesi amacıyla kullanılması planlanmaktadır. Yaşam günlüğü sistemindeki görüntü, ekran görüntüsü ve konum yakalama araçları ile pasif yakalama gerçekleştirilirken, ses, video ve ekran videosu araçları ağırlıklı olarak aktif yakalama amacıyla kullanılmaktadır. Pasif yaşam günlüğü ile yakalanan deneyimler daha sonra bir yaşam günlüğü görüntüleyicisi ile taranarak anlamlandırılmaya çalışılırken; yaşam günlüğünün aktif kullanımında, bireyi kaydetmeye o andaki deneyim tetiklediğinden dolayı, bireyin o deneyime ilişkin tanımı o anda oluşmaktadır.

“Çoklu algılayıcılı ve çoklu cihazlı” yaşam günlüğü sisteminin kullanıcı testlerinde ses, video ve ekran videosu kullanımına ayrı ayrı odaklanılmıştır (Kip Kayabaş ve Mutlu, 2015; Kayabaş ve Mutlu, 2015; Peri Mutlu ve Mutlu, 2015). Testlerin değerlendirilmesi sonucunda bireylerin yaşam günlüğüne bütünleşik ses, video ve ekran videosu yakalama araçlarını kullanma biçimlerinin ortak nitelikler içerdiği görülmüş ve bu davranış kalıplarından yaşam günlüğü sistemlerinin aktif kullanımı için bir model elde edilebileceği öngörülmüştür.

Bu çalışmada bireylerin çoklu algılayıcı ve çoklu cihazlı bir yaşam günlüğü sistemini aktif biçimde kullanma davranışları sınıflandırılarak, ses, video ve ekran videosu yakalamaya göre ayrı ayrı incelenmiştir. Tasarlanan davranış modelinden yararlanılarak, aktif yaşam günlüğü kayıtlarının tanımlanmasında kullanılmak amacıyla bir alan, konu, kavram hiyerarşisi yöntemi elde edilmiştir.

Yaşam Günlüğünün Aktif Kullanımı İçin Bir Model Önerisi

Bir yaşam günlüğü sistemi genellikle kullanıcının müdahalesi gerekmeden sürekli ve kendiliğinden çalışacak şekilde (pasif biçimde) kullanılır. Bu şekildeki kullanımda yaşam günlüğü bireyin yaşam deneyimlerine dair daha sonra deneyimleri anımsamak için kullanabileceği görüntü, konum, vb. anımsatıcı ipuçlarını genellikle 30 saniyede bir olmak üzere kesikli bir biçimde yakalar. Yaşam günlüğünün pasif kullanımında, yakalama işlemi kullanıcının deneyimlerinden bağımsız olduğu için, “mahremiyet” nedeniyle müdahale dışında, kullanıcı davranışıyla karşılaşılmaz.

Fakat bireyler zaman zaman yaşam günlüğü sistemindeki günlük yakalama araçlarını aktif biçimde kullanarak; o andaki deneyimlerini daha sonra tekrar yaşayabilmek amacıyla kesintisiz biçimde kaydetmek isteyebilirler. Bu kullanım biçiminde bireyin o anda yaşadığı deneyimlerin yapısı ve içinde bulunduğu “durum” aktif kullanımı tetikler. 

Yaşam günlüğü sistemlerinde günlük verisi yakalamak için görüntü, ekran görüntüsü, konum, ses, video ve ekran videosu yakalama gibi araçlar bulunur. Kamera görüntüsü, ekran görüntüsü ve konum verisi yakalama süreci pasif biçimde kolayca gerçekleştirildiği için bunun üzerine ayrıca aktif bir yakalama davranışıyla sık karşılaşılmaz. Yaşam günlüğünün aktif biçimde kullanımı genellikle ses, video ya da ekran videosu yakalamada ortaya çıkar.

Bireyin yaşam günlüğünü aktif şekilde kullanma davranışının ayrıntılarına inebilmek amacıyla bireyin herhangi bir anda içinde bulunduğu durumu üçe ayırabiliriz:

Bu durumlardan birincisinde birey kendisini bir dinleyici, izleyici ya da oyuncu olarak, bulunduğu ortamdaki o anı yaşamaya (tüketmeye) bırakmıştır. Anı yaşama isteği o andan keyif almak, dinlenmek, yenilenmek, ailesi ve arkadaşlarıyla hoşça zaman geçirmek, sanatsal-kültürel bir deneyim yaşamak, ya da sadece vakit geçirmek olabilir. Bireyin bulunduğu ortamı kaydetme isteğinin arkasında yaşadığı “ana” gelecekte geri dönerek tekrar yaşayabilme beklentisi yatar.

Bireyin içinde bulunduğu ikinci temel durum bireyin katılımcı olduğu durumdur. Birey, içinde bulunduğu ortamda bir katılımcı durumundaysa, ortamdaki diğer bireyler de katılımcı durumundadır. Bireyin katıldığı oturumlardaki temel olgu katılımcıların arasında gerçekleşen iletişimdir. Bireyin katılımcı olduğu ortamlar aynı zamanda birer paylaşım ortamıdır. Paylaşılan kaynaklar, zaman, enformasyon, ortam-mekân, nesneler-araçlar, kişiler vb. olabilir. Bireyin katılımcısı olduğu bir oturumu kaydetme isteğinin arkasında, o oturumda gerçekleşen iletişime daha sonra tekrar erişebilme isteği yatar.

Bireyin içinde bulunduğu üçüncü başlıca durum, bireyin eylem gerçekleştirme durumudur. Birey öğrenmek, üretmek, kendini gerçekleştirmek ya da günlük faaliyetlerini yerine getirmek amacıyla çeşitli eylemlerde bulunur. Birey aktif durumdayken nesnelerin, fikirlerin ve enformasyonun üzerinde çalışır. Böylece hem nesnelerin, fikirlerin ve enformasyonun değişimine, hem de kendi özelliklerinin değişimine neden olur. Birey bu değişimi izleyebilmek ya da belgeleyebilmek amacıyla eylemlerini kaydetmek ister.

Bu “durumların” aynı anda yaşanması da mümkün olabilir. Fakat bireyler mümkün olduğunca bu “durumları” farklı zamanlarda yaşayarak, “duruma” odaklanmak ve “durumdan” en fazla çıktıyı almak isteyeceklerdir.

Özetlenirse, bireylerin yaşam günlüğünü aktif biçimde kullanma davranışını belirleyen temel etmenlerin bireyin bulunduğu ortamı kaydetme isteği; başkalarıyla gerçekleştirdiği iletişimi kaydetme isteği ve yapmakta olduğu eylemi kaydetme isteği olduğu söylenebilir.

İzleyen bölümlerde bireyin yaşam günlüğünü aktif biçimde kaydetmek amacıyla kullanımı ses, video ve ekran videosu yakalama araçlarının her biri için ayrı ayrı incelenmiştir.

Ses Yakalama

Yaşam günlüğünün aktif kullanımı modeline göre bir yaşam günlüğü sistemine ait ses yakalama uygulaması anları, görüşmeleri ve etkinlikleri kaydetme amacıyla kullanılmaktadır (Kip Kayabaş ve Mutlu, 2015):

Anları Kaydetme: Birey fiziksel olarak içinde bulunduğu ortamda duyduğu sesleri yaşam günlüğü ile aktif biçimde yakalamak isteyebilir. Birey o anda kişisel, kamusal ya da ticari bir an yaşıyor olabilir.

•  Kişisel anlar:  Bireyin içinde bulunduğu ortamda sadece kendisi ve yakınları bulunmaktadır. Birey bu ortamda duyduğu a) müzik, b) televizyon, c) radyo, d) çevreye ve doğaya ait sesleri, e) günlük faaliyetlere ait sesleri ve f) konuşmaları ­­­yakalar. Son seçenekteki ses kaydı diğer kişilerin bilgisi ve onayıyla gerçekleştirilmelidir.
• Kamusal anlar:  Bireyin bulunduğu ortamda yabancılar da bulunmaktadır. Birey ancak herkesin kayıt yapma serbestliğine belirgin bir biçimde sahip olduğu a) kamusal toplantılar, b) topluluğa ait sesler, c) kurumların ses yayınları, d) sosyal etkinliklere ait sesleri, e) çevreye ait sesleri vb. yakalayabilir.
• Ticari anlar: Birey, ücretli yararlanılan ya da telif haklarıyla korunan a) sinema, b) konser, c) tiyatro, d) gösteri vb. ortamlarda duyduğu sesleri yakalamak isteyebilir. Ücret ödenerek dâhil olunan ortamlarda ses kaydetmek serbest olsa bile ses dosyasını dağıtmak serbest olmayabilir.

Görüşmeleri kaydetme: Birey katılımcı olduğu ortamlarda kendisinin ve diğer katılımcıların konuşmalarını kaydetmek isteyebilir. Bu amaçla mutlaka diğer katılımcılardan izin alınması gerekir.

• Dersler: Birey bir öğrenci olarak dâhil olduğu derslerde öğreticinin ve diğer öğrenenlerin seslerini yakalar.
• Canlı görüşmeler: Birey yüz yüze ya da uzaktan gerçekleştirdiği ikili ya da daha fazla katılımcılı görüşmelere ait konuşmaları ses yakalama aracıyla yakalar.
• Ekip etkinlikleri: Birey katılımcısı olduğu ekip etkinliklerine ait toplantıları ses yakalama aracıyla yakalar.

Etkinlikleri Kaydetme: Birey gerçekleştirmekte olduğu etkinliklerle ilişkili sesleri ve/veya etkinliğe ait kişisel sesli notlarını yakalamak isteyebilir.  

• Öğrenme etkinlikleri: Birey ödevlerini yapar ve projelerini gerçekleştirirken sesli notlar almak isteyebilir. Bazı durumlarda öğretici ödev ya da projelerin ses dosyası biçiminde hazırlanmasını isteyebilir.
• Çalışma etkinlikleri: Birey iş yaşamındaki etkinliklerine ait sesli notlar almak isteyebilir. Örneğin, otomobille giderken bir problem hakkında sesli not almak vb. Bazı durumlarda çalışmanın kendisi ses biçiminde olabilir. Sesli notlardan ayrıca laboratuvar ve proje günlüğü olarak yararlanmak mümkündür. 
• İlgi alanlarına ait etkinlikler: Birey hobi, spor, sanat vb. etkinlikleri yerine getirirken sesli not almak isteyebilir.
• Günlük yaşama ait etkinlikler: Birey yukarıdaki alanların dışında kalan günlük etkinliklere ait sesli not kaydetmek isteyebilir. Örneğin “akşam eve giderken süt almayı unutma” notu gibi.

Video Yakalama

Yaşam günlüğünün aktif kullanımı modeline göre bir yaşam günlüğü sistemine ait video yakalama uygulamasının aşağıdaki amaçlarla kullanılabildiği görülür (Kayabaş ve Mutlu, 2015):

Anları kaydetme:  Bireyin içinde bulunduğu ortamı yaşam günlüğü sistemiyle videoya kaydeder. Bireyin videoyla yakalayabileceği anlar, kişisel anlar, kamusal anlar ve ticari anlar olarak üç grupta ele alınabilir:

• Kişisel anlar: Birey içerisinde kendisi ve yakınlarının bulunduğu ortamları ve yaşanan anları videoya kaydedebilir. Bunlar, a) gezi ve tatiller, b) doğa, c) aile ve arkadaş çevresine ait anlar, d) günlük yaşam faaliyetlerine ait anlar vb. olabilir. Birey içerisinde başkalarının yer aldığı videoları yakalarken gizli kayıt yapmamalı, diğerlerinin onayını almalıdır.
• Kamusal anlar: Birey herkesin belirgin bir biçimde kayıt yapma serbestliğine sahip olduğu a) konferans, b) toplantılar, c) kurumların etkinlikleri, d) sosyal etkinlikler vb. ortamlara ait video yakalayabilir. Müzeler ve tarihi ortamlarda çekim yapmak kısıtlanmış olabilir.
• Ticari anlar:  Birey ücret ödeyerek dâhil olunan ve içeriği telif yasasıyla korunan,  a) sinema, b) tiyatro, c) konser, d) gösteri vb. ortamlarda video kaydetmek isteyebilir. Bu konuda yetkililerden izin alınması gerekir. Çekim yapmak serbest olsa bile videoyu dağıtmak serbest olmayabilir.

Görüşmeleri kaydetme:  Birey katıldığı oturumları videoya kaydetmek isteyebilir. Bu durumda mutlaka diğer katılımcıların onayının alınması gerekir.

• Ders yakalama: Birey sınıf içinde gerçekleştirilen yüz yüze dersleri videoya kaydetmek isteyebilir.
• Karşılıklı görüşmeleri yakalama: Birey karşılıklı olarak gerçekleştirdiği ikili ya da çoklu görüşmeleri videoya kaydeder.
• Bir ekip etkinliğini videoya kaydetme: Birey diğerleriyle birlikte gerçekleştirdiği ekip çalışmasını ve toplantıları videoya kaydeder.

Etkinlikleri kaydetme:  Birey gerçekleştirdiği etkinliklerin videosunu yakalamak isteyebilir. O esnada videoya kendi sesiyle sunucu notu ekleyebilir.

• Öğrenme etkinlikleri: Birey ödev ve projelerini gerçekleştirme sürecini videoya kaydedebilir. Bazı durumlarda ödev ya da proje video formatında istenebilir. Televizyondan ders izleyerek uzaktan öğretim gören bir öğrencinin televizyondaki eğitim programının videosunu yakalaması öğrenme etkinliğine ait içeriği kaydetmeye örnektir.
• Çalışma etkinlikleri: Birey iş yaşamında ait etkinliklerini videoya kaydederek, videolu not alabilir. Videolar laboratuvar ve proje günlüğü olarak kullanılabilirler.
• Hobi ve ilgi alanları: Birey hobi, sanat, spor vb. ilgi alanlarına ait etkinliklerini videoya kaydedebilir. Örneğin, doğada yürüyüş yapanlar, bisiklet ve motosikletle doğa gezileri yapanlar ve ekstrem sporları yapanlar arasında giderek yaygınlaşan aksiyon kameraları bu amaçla kullanılmaktadır. 
• Günlük yaşam etkinlikleri: Birey günlük yaşamına ait etkinlikleri kayda alarak belgelemek isteyebilir.

Ekran Videosu Yakalama

Yaşam günlüğünün aktif kullanımı modeline göre bir yaşam günlüğü sistemine ait ekran videosu yakalama uygulamasının aşağıdaki amaçlarla kullanılabildiği görülür (Peri Mutlu ve Mutlu,2015):

Anları Kaydetme:  Birey kendine zaman ayırmakta ve bu zamanı kişisel bilgisayarında (masaüstü, dizüstü ya da tablet bilgisayar) oyalanarak geçirmektedir. Birey o anda kullandığı bilgisayardaki ses ve görüntüyü ekran videosu yakalama yazılımıyla yakalayarak yaşam günlüğüne kaydedebilir. Bireyin bilgisayar ekranında yakalayabileceği anlar, kişisel anlar, kamusal anlar ve ticari anlar olarak üç grupta ele alınabilir:

• Kişisel anlar: Birey, o anda kullandığı bilgisayarın ekranında gördüğü ve duyduğu her şeyi ekran videosu olarak yakalar. Yakalanan veriler arasında (a) dinlenen müzikler, (b) izlenen film/videolar, (c) okunan gazete ve dergiler, (d) sosyal medyada geçirilen anlar yer alabilir. Bilgisayardan film izlemek gibi durumlarda, birey ekranı yakalarken, aynı zamanda bilgisayar ekranını televizyona yansıtarak seyrediyor olabilir.
• Kamusal anlar: Birey bilgisayarında herkesin kayıt yapma serbestliğine sahip olduğu ortamlarda gezinirken ekran videosu yakalayabilir. Kişisel bilgisayar “kişisel” bir ortam olduğundan dolayı bilinen anlamda kamusal an yaşanmaz. Fakat kişisel bilgisayarla bağlanılan sosyal medya, sanal dünyalar ve çok kullanıcılı çevrimiçi oyunlar gibi ortamlar birer “sanal”  kamusal alanlardır.
• Ticari anlar:  Ücret ödenerek ya da özel kullanım koşullarıyla dâhil olunan webcast, podcast, web televizyonu ve internet radyosu gibi ortamlarda ekran videosu kaydetmek serbest olsa bile bu videoyu dağıtmak serbest olmayabilir. Bu ortamlara ait içeriklerin yayın hakları sıkı biçimde korunuyor olabilir.

Görüşmeleri Kaydetme:  Birey başka katılımcıların da bulunduğu sanal bir görüşme ortamında bir katılımcı durumdayken, görüşmeyi ekran videosu yakalama uygulamasıyla kaydedebilir. Bu durumda, etik açıdan, mutlaka diğerlerinden izin alarak, görüşmeyi yakalaması gerekmektedir.

• Ders yakalama: Kullanıcıların ekran videosu olarak yakalayabilecekleri görüşmeler arasında etkileşimli dersler, çevrimiçi dersler, sanal sınıflar ve diğer e-öğrenme etkinlikleri gibi internet ortamında gerçekleştirilen dersler de bulunmaktadır.
• Canlı görüşmeleri yakalama: Skype, Hangouts vb. canlı iletişim araçlarıyla sanal ortamda gerçekleştirilen ikili ve çoklu görüşmeleri ekran yakalama aracıyla kaydetmek. 
• Ekip etkinliklerini yakalama: Bilgisayar ortamında işbirliği yazılımları vb. araçlarla gerçekleştirilen ekip etkinliklerine ait ekran videolarını yakalamak. Örneğin, bir belge üzerinde aynı anda çevrimiçi bir sözcük işlemci kullanarak gerçekleştirilen yazma işlemini kayda almak.

Etkinlikleri Kaydetme: Birey bilgisayar ortamında bir etkinlik gerçekleştiriyorken bu etkinliğe ait ekran videosunu aktif olarak yakalayarak arşivleyebilir ve bu esnada kayda sesli not ekleyebilir.

• Öğrenme etkinliklerini yakalama: Öğrenci ödev-proje yaparken gerçekleştirdiği etkinlikleri kaydedebilir. Bazı durumlarda biçimsel öğrenme süreçlerinde öğretim elemanı öğrenenin ödev-proje ya da laboratuvar raporlarını ekran videosu biçiminde teslim etmesini isteyebilir.
• Çalışma etkinliklerini yakalama: Birey iş hayatına ait etkinlikleri ekran videosu yakalayarak belgelemek isteyebilir. Bu seçeneğin etkin olarak kullanıldığı ortamlardan biri laboratuvar ortamındaki deneylerin ekran görüntülerinin deney günlüğü biçiminde yakalanmasıdır. Ayrıca yazılım projeleri vb. çalışmalarda ekran videosunun proje günlüğü olarak kullanımı mümkündür.
• İlgi alanlarına ait etkinlikleri yakalama: Birey hobileri, sanatsal ilgileri vb. nedenlerle bilgisayar ekranındaki etkinliklerini kayda almak isteyebilir.
•  Günlük yaşama ait etkinlikleri yakalama: Bilgisayarda gerçekleştirilen,  planlama, not alma, bireysel finans vb. günlük yaşama dair etkinliklerin ekran videolarını yakalamak isteyebilir.

Deneyim ve İçerik

Çoklu algılayıcılı ve çoklu cihazlı yaşam günlüğü sistemiyle yakalanan görüntü, ekran görüntüsü ve konum verileri kesikli veriler olup, genellikle yaşanmış olan deneyimin fark edilmesi, deneyimi oluşturan etkinlik ve olayların doğru sırada anımsanması, deneyimin o anda yaşanmakta olan diğer deneyimlerden ayırt edilmesi ve deneyime eşlik eden bağlamların belirlenmesinde kullanılırlar. Bu yakalama türleriyle deneyimde o anda yer alan müzik, film/video, ders gibi “içerik” verileri yakalanmaz. Ancak dolaylı olarak deneyime bu içeriklerin eşlik ettiğinin anımsanmasına yardım edebilirler.

Aynı sistemle aktif biçimde yakalanan ses, video ve ekran videosu ise sürekli veridir ve deneyimin anımsanmasından daha çok, tekrar yaşanması amacıyla kullanılırlar. Aktif biçimde yakalama bireyin bilinçli olarak gerçekleştirdiği ve o anda farkında olduğu bir davranıştır. Birey aktif olarak yakaladığı deneyimi o anda kesin biçimde tanımlayabilir ya da daha sonra o tanımı anımsayabilir. Bu yakalama türleri ile birey deneyime eşlik eden “içerik” verilerini kaydetmiş ve yaşam günlüğüne eklemiş olur. Birey yaşam günlüğünü daha sonra taradığında aktif olarak kaydettiği içerikler bireyin o andaki deneyimi tanımlamasına (ya da deneyim anında yaptığı tanımı hatırlamasına) yardım edecektir. Fakat kaydedilen içeriklerin gerçek değeri, yaşanan deneyimi tanımlamada sağladıkları kolaylık nedeniyle değil, doğrudan bireyin kişisel bilgi tabanında bir içerik havuzu oluşturmalarından ileri gelir. Bu kişisel içerik havuzunun bireyin yaşamında bir fayda üretmesi için içeriklerin etiketlenmesinde etkili bir yöntemin kullanılması gerekir. Bu çalışmanın önceki bölümlerine geliştirilen “yaşam günlüğünün aktif kullanımı modeli” yakalanan içeriklerin etiketlenmesinde bir yöntem geliştirilmesine olanak sağlamaktadır.

İçeriklerin Alan,  Konu ve Kavram Hiyerarşisi

Çalışmanın önceki bölümlerinde bireyin ses, video ve ekran videosunu aktif olarak kaydetmesini tetikleyen etmenlerin “anları kaydetme”, “görüşmeleri kaydetme” ve etkinlikleri kaydetme” isteği olduğu ve bu davranışların iş yaşamında, öğrencilikte, özel ilgi alanlarında ve günlük yaşam faaliyetlerinde ortaya çıktığı görülmüştür. Bu sonuçtan yola çıkılırsa, kişisel içeriklerin “çalışma”, “öğrenme” ve “özel ilgi” şeklinde başlıca üç alanda (domain) sınıflandırılabileceği görülür (Mutlu, 2015c). Birey günlük yaşam faaliyetlerine ilişkin içerikleri de bu üç alana dâhil edebileceği gibi, “günlük yaşam” isimli ayrı bir alan oluşturabilir. Bu alanlar genellikle davranışlara karşı gelmekte olup hiyerarşik olarak derinleştirilmeleri mümkündür. Örneğin “Özel ilgi” alanı altında film seyretmek, tiyatro izlemek, müzik dinlemek biçimindeki davranışlara karşı gelen “Sinema”, “Tiyatro”, “Müzik” gibi alt alanlar tanımlanabilir. “Sinema” alt alanına “Bilim Kurgu”, “Gerilim” gibi alt-alt alanlar eklemek mümkündür. Bireyin yakaladığı ses, video ya da ekran videosu biçimindeki herhangi bir içerik bu üç alandan biri ya da onun altındaki alt alanlardan biri altında yer alacak şekilde yerleştirilir.

İçeriğin hangi alana ait olduğu belirlendikten sonraki aşama içeriğin konusunun belirlenmesidir. “Konu” belirlenirken içeriğin kapsamı ya da gündeminden yararlanılır. Örneğin “Ex machina” filmi için “Yapay zeka” gibi. Zamanla kişisel bilgi tabanında biriken konular kendi içerisinde hiyerarşik bir yapıya dönüştürülebilir.

Birey kişisel bilgi tabanındaki içerikleri aynı konuya ait değişik kavramları incelemek amacıyla kullanmak istiyorsa, üçüncü bir boyut ekleyerek, içeriği sahip olduğu kavramları kullanarak ta etiketleyebilir. Konuda olduğu gibi burada da zamanla biriken kavramlara kendi içerisinde hiyerarşi kazandırılır.

Örneğin, birey “Ex Machina” filmini seyretmiş ve yaşam günlüğüne kaydetmiştir. Bu içeriği aşağıdaki gibi değişik biçimlerde sınıflandırabilir (Tablo 1).

Tablo 1: İçerik etiketleme örnekleri (Mutlu (2015c)’dan uyarlanmıştır).

{Medya} “Ex Machina” videosu {Alan} Özel İlgi {Alan} Sinema {Alan} Bilim kurgu {Konu} Yapay zekâ {Konu} İnsansı robotlar

{Medya} “Ex Machina” videosu {Alan} Özel İlgi - Film İzleme {Konu} Bilim kurgu {Kavram} Yapay zekâ

{Medya} “Ex Machina” videosu {Alan} Özel İlgi {Alan} Film/Video {Konu} Bilim kurgu {Kavram} Yapay zekâ {Kavram} Süper yapay zekâ {Kavram} Tekillik

Bu yöntemde dikkat edilmesi gereken yaklaşım, alan, konu ya da kavramların birbirine göre hiyerarşisinin oluşturmak yerine, kendi içlerindeki hiyerarşilerinin oluşturulmasıdır. Sonuç olarak ortaya alan hiyerarşisi, konu hiyerarşisi ve kavram hiyerarşisi gibi üç bağımsız hiyerarşi ortaya çıkacaktır. Herhangi bir içerik tercihe göre bu iki ya da üç farklı hiyerarşinin bir ya da birkaç düğümüyle etiketlenecektir. Bu durum bireyin daha sonra kişisel bilgi tabanı üzerinde arama yaptığında daha zengin sonuçlar elde edebilmesine olanak sağlayacaktır. Diğer taraftan birey deneyimlerine ait bir alt kümeyi içerik etiketleriyle belirleyebilecek ve sadece bu deneyimler içeren bir “deneyim portfolyosu” oluşturabilecektir (Mutlu, 2015c).

Sonuç ve Öneriler

Bireyler çoklu algılayıcılı ve çoklu cihazlı yaşam günlüğü sistemlerini aktif ve pasif biçimde kullanabilmektedirler. Görüntü, ekran görüntüsü ve konum yakalama genellikle pasif biçimde gerçekleşirken; ses, video ve ekran videosu daha çok aktif biçimde yakalanır. Bireyler yaşam günlüğünü aktif olarak “anları kaydetmek”, “görüşmeleri kaydetmek” ve “etkinlikleri kaydetmek” amacıyla kullanırlar. Bu kayıtlar iş yaşamıyla, öğrenme süreciyle, özel ilgi alanlarıyla ya da günlük faaliyetlerle ilgili olabilmektedir. Bu taksonomiden yararlanarak bireyler yaşam günlüğü ile aktif biçimde yakaladıkları ses, video ve ekran videosu içeriklerini “alan”, “konu” ve “kavram” hiyerarşileriyle etiketleyerek, kişisel bilgi tabanlarında kullanabilirler.

Bu çalışmada önerilen “yaşam günlüğünün aktif kullanım modeli” kapsamındaki ses, video ve ekran videosu yakalama davranışları literatürde çok sayıda araştırmaya konu olmuştur. Bu içeriklerin bağımsız araçlar yerine bir yaşam günlüğü ile bütünleşik yakalama araçlarıyla gerçekleştirilmesinin sağladığı en önemli avantaj bireyin kişisel bilgi tabanına ekleyebileceği bir içerik havuzunu oluşturabilmesidir. Birey böylece, geçmiş deneyimlerinin ve bu deneyimlere eşlik eden bağlamlarının oluşturduğu kişisel bilgi tabanını bu deneyimlere ait içeriklerle besleyebilmektedir. Deneyimlerin ve bağlamlarının yorumlanmasına benzer olarak içerik havuzunun da “alan”, “konu” ve “kavram” ağaçlarına ait düğümlerle etiketlenmesi, gelecekte bu veriler üzerinde çalışacak bir kişisel anlamsal ağ oluşturulmasına olanak sağlayacaktır.

Teşekkürler

Bu çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırmalar Kurumu (TÜBİTAK) tarafından 114K579 nolu araştırma projesi kapsamında desteklenmiştir.

Kaynakça

• Kayabaş, İ. ve Mutlu, M.E. (2015). Yaşam Günlüğü Sisteminin Videolu Notları Yakalama ve Düzenleme Amacıyla Kullanımı. INT-E 2015 International Conference on New Horizons in Education, June, 10-12, Barcelona, Spain.
• Kip Kayabaş, B. ve Mutlu, M.E. (2015). Sesli Yaşam Günlüğü ile Öğrenme Deneyimleri Yönetimi. INT-E 2015 International Conference on New Horizons in Education, June, 10-12, Barcelona, Spain.
• Mutlu, M.E. (2015a). Design and Development of a Digital Life Logging System for Management of Lifelong Learning Experiences, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Volume 174, 12 February 2015, Pages 834-848. (http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877042815007296) (2.7.2015 tarihinde erişildi.)
• Mutlu, M.E. (2015b). Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Geliştirilmesi. IETC 2015 – 15. Uluslararası Eğitim Teknolojisi Konferansı, 27-29 Mayıs 2015, İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
• Mutlu, M.E. (2015c). Öğrenme Deneyimi Portfolyo Sistemi Tasarımı. INT-E 2015 International Conference on New Horizons in Education, June, 10-12, Barcelona, Spain.
• Mutlu, M.E., Kayabaş, İ., Kayabaş, B.K. & Mutlu, A.P. (2015). Implementation of the Lifelong Learning Experiences Management Approach – Observations on the First Experiences, Procedia - Social and Behavioral Sciences, Volume 174, 12 February 2015, Pages 849-861. (http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877042815007314) (2.7.2015 tarihinde erişildi.)
• Peri Mutlu, A. ve Mutlu, M.E. (2015). Yaşam Günlüğü Sistemi Kullanarak Çevrimiçi Ders Yakalama. INT-E 2015 International Conference on New Horizons in Education, June, 10-12, Barcelona, Spain.

"Learning Experiences Context Model" Paper Will Publish in Next Issue of Online Journal JRET

"Öğrenme Deneyimleri Bağlam Modeli" Makalesi JRET Çevrimiçi Dergisinin Gelecek Sayısında Yayınlanacak


Bu yıl 24-26 Nisan 2015 tarihleri arasında Antalya'da düzenlenecn 6. Uluslararası Eğitimde Yeni Eğilimler Kongresi – ICONTE 2015'e gönderdiğim "Öğrenme Deneyimleri Bağlam Modeli" isimli çalışma Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi'nin gelecek sayısında (Journal of Research in Education and Teaching - http://jret.org) makale olarak yayınlanacak.

Makalenin ön baskısına http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/21.mehmet_emin_mutlu.pdf adresinden erişilebilir.

Mutlu, M.E. (2015), Öğrenme Deneyimleri Bağlam Modeli, Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi Journal of Research in Education and Teaching, Cilt:4 Sayı:3 Makale No: 21, Ağustos 2015, ISSN: 2146‐9199

Development of a Multi-sensor Based Lifelogging System for Capturing Learning Experiences

Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Geliştirilmesi

114K579 nolu TÜBİTAK 3001 projesi kapsamında hazırlamış olduğum ve 27-29 Mayıs 2015 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi’nde düzenlenecek olan “15th International Educational Technology Conference (IETC)” konferansına gönderdiğim "Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Geliştirilmesi" isimli sözlü bildiri kabul edildi.

Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin
Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Geliştirilmesi

Doç.Dr. Mehmet Emin Mutlu

Özet

Bireylerin yaşam deneyimlerine ait görüntü, ses, video, konum vb. günlük verilerinin kendiliğinden ve sürekli olarak yakalanmasına olanak sağlayan yaşam günlüğü sistemleri öğrenme deneyimlerinin de yakalanması, kaydedilmesi ve tekrar erişilmesi için olanaklar sunmaktadır. Önceki çalışmalarda, bireyin kullandığı bilgisayarlardan elde edilen ekran ve kamera görüntüleri ile akıllı telefonlar ve giyilebilir kameralardan elde edilen görüntülerle oluşturulan bir dijital yaşam günlüğü sisteminin yaşam boyu öğrenme deneyimlerinin yönetilmesini kolaylaştırdığı görülmüştür. Bu çalışmada ise ekran ve kamera görüntülerini pasif biçimde yakalamanın yanı sıra, aktif biçimde ses, video ve ekran videosu kaydetme, yakalanan günlükleri ve içerikleri bulut üzerinden aktararak zaman çizgisinde bir araya getirme ve çok ortamlı bir görüntüleyici ile tarayabilme işlevlerine sahip olan bir yaşam günlüğü sistemi tasarlanmıştır. Tasarıma ait bir prototip yazılım geliştirilerek öğrenme deneyimlerinin yakalanması ve görüntülenmesi için sağladığı olanaklar incelenmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde sistemin kullanım biçimleri ve geliştirilebilir özellikleri tartışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Yaşam günlüğü, öğrenme deneyimleri, algılayıcılar, deneyim görüntüleyici

Windows Store and Windows Phone Edition of Note Capture Application

Not Yakalama Uygulamasının Windows Store ve Windows Phone Sürümleri

Geçtiğimiz ay geliştirilen LifeLoggingNCDesktop isimli Windows masaüstünde çalışan not yakalama uygulamasının bu ay Windows Store ve Windows Phone sürümleri de tamamlanmıştır. Masaüstü uygulaması "Öğrenme Deneyimlerinin Yönetimi İçin Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Uygulanması" isimli ve TÜBİTAK 3001 projesi kapsamında geliştirilmiş olmasına rağmen uygulamanın mağaza ve telefon sürümleri proje kapsamı dışındadır.

Not yakalama uygulamasının telefon sürümü olan LifeLoggingNCPhone'da kullanıcı "Start" düğmesine basarak not girişini başlatmakta, "Stop" düğmesine tıklandığında girilen not LifeLoggingViewer'a bir yorum girdisi olarak eklenmek üzere OneDrive üzerinde kaydedilmektedir. Not yakalama diğer yakalama uygulamalarında olduğu sürekli değil, aktif olarak bir defalık yakalanmaktadır. Notlar tercihe bağlı olarak girilen bir not başlığı ve not gövdesinden oluşmaktadır. Girilmeyen başlıklarda "<Başlık girilmedi>" ibaresi eklenir. Not gövdesinde ise not metninin sonuna "[... cihazından not olarak girilmiştir]" ibaresi eklenir. Kullanıcı not girişi esnasında notun LifeLoggingViewer'da hangi gün, ay ya da yıl düğümüne ekleneceğini belirleyebilmektedir. Windows Phone ve Windows Store API'lerinde "Flow Document" üretebilen RichTextBox denetimi bulunmadığından dolayı bunun yerine  "Plain Text with CRLF" üretebilen RichEditBox denetimi kullanılmıştır. Yakalanan notlar JSON dosyası biçiminde uygulamanın yerel klasöründe tutulurlar ve "Upload" ekranındaLive SDK 5.6 kullanılarak OneDrive'a aktarılırlar. Uygulamanın liste ekranında girilmiş olan fakat gönderilmemiş notlar listelenir ve içerikleri görüntülenebilir. 

Resim 1. LifeLoggingNCPhone Uygulaması

Not yakalama uygulamasının mağaza sürümü ise telefon sürümünün bütün işlevselliğine sahiptir. Ayrıca "Default" görünüme ek olarak "Portrait" ve "Minimal" görünümleri de desteklemektedir. Girilen notlar kullanıcının "Pictures/LifeLogging" klasöründe tutulurlar ve "Upload" ekranından OneDrive'a aktarılırlar. Notların listelendiği ekranda seçilen notun içeriği sağ tarafta açılan bir "Flyout" üzerinde görüntülenir. Uygulamanın "Settings" düğmesi mağaza uygulamalarında zorunlu olan "Privacy", "Account", "İzinler" vb. "Flyout" lara erişim sağlar.

Resim 2. LifeLoggingNC Uygulaması

Not yakalama uygulamasının telefon ve mağaza sürümleri mobil ortamlarda not almayı ve LifeLoggingViewer'daki kişisel zaman çizgisinde geçmişteki, o andaki ya da gelecekteki herhangi bir düğüme yorum girmeyi kolaylaştırmaktadır.

Note Capture Application

Not Yakalama Uygulaması

Yaşam günlüğü alanındaki çalışmalarda Sellen ve Whittaker’in vurguladıkları ve 5R ile ifade edilen (recollecting, reminiscing, retrieving, reflecting, remembering intentions) yararlar öne çıkmaktadır (Sellen ve Whittaker, 2010; Akt. Mutlu, 2015):

• Anımsamak: Belirli yaşam deneyimlerini zihinsel olarak tekrar yaşayabilmek. Örneğin, kaybolan bir nesnenin yerini hatırlamak.
• Anıları Canlandırmak: Geçmiş deneyimlere ait duygusal ve manevi anıları tekrar yaşamak. Örneğin, fotoğraf albümlerine bakmak.
• Erişmek: Üzerinden yıllar geçmiş özel sayısal enformasyonu tekrar geri getirmek. Örneğin, Belgeler, e-postalar ve Web sayfaları.
• Yansıtmak (kendini tanımak): Geçmiş deneyimleri gözden geçirerek bireyin davranışlarında zamanla oluşan örüntülerin bireyin kendisi tarafından keşfedilmesini sağlamak.
• Niyetleri Anımsamak: Bireyin yaşamındaki olası olayları anımsamak.

Yaşam günlüğünde “anımsama” nın özel bir yeri bulunmaktadır. Tulving’e göre zamanın akışının geriye çevrilememesi gerçeğinin bir istisnası bireyin geçmişte olanları anımsama yeteneğidir. Birey bugün, dün olan bir şeyi düşündüğünde aslında zihinsel bir zaman yolculuğu gerçekleştirmiş olur (Tulving, 2002; Akt: Mutlu, 2015).

Yaşam deneyimlerinin "yakalanması" sürecinin ayrıntılı olarak tartışıldığı çalışmanın (Mutlu, 2014a) devamı olan  "Öğrenme Deneyimlerinin Yorumlanması" isimli çalışmada şu sonuca varılmıştır (Mutlu, 2014b:40): 

“Genişletilmiş” yaşam genişliğinde öğrenme modelini oluşturan bileşenler bağlamında gerçekleştirilen inceleme sonucunda, bireyin geçmiş deneyimleri olduğu kadar şu andaki deneyimleri ve gelecekte yaşanması öngörülen deneyimleri de yorumlayabilmesi, bu yorumları deneyimlerin kendi zaman dilimlerine ekleyebilme olanağına sahip olması ve bu amaçla deneyim kaydetme sistemiyle deneyim işleme sisteminin bütünleştirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Böyle bir sistemle bireyler herhangi bir öğrenme deneyimi için, o anda yorum yapabildikleri gibi, geçmişte de geleceğe gelip yorum yapabilecekler ya da gelecekte de geriye dönüp yorum ekleyebileceklerdir. Bu durum yaşam günlüğü sistemleri tasarlanırken, deneyimlere ait güncel yorumlar, gelecekten gelen yorumlar ve geçmişten gelen yorumlar için üç ayrı yorum kanalının bulundurulmasını gerekli kılmaktadır. Böylece bireyler kişisel zaman çizgileri üzerinde etkili biçimde zaman yolculuğu gerçekleştirebileceklerdir.

Kullanıcının deneyimi yaşarken yorumlayabilmesi ile geçmiş ya da gelecekteki bir deneyime ait bir düşünceyi "aklına geldiği anda" yakalayarak yaşam günlüğü üzerinde o deneyime ait zaman konumuna yerleştirebilmesi "düşünüm" işlemini etkin kılacak ve "unutma" sonucu ortaya çıkacak kayıpları azaltacaktır. 

Bu doğrultuda "Öğrenme Deneyimlerinin Yönetimi İçin Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Uygulanması" isimli  TÜBİTAK 3001 projesi kapsamında, deneyimlerin yaşanırken yorumlanabilmesi için bir araç geliştirildi. LifeLogging Note Capture isimli bu aracın şu anda sadece Windows 8 masaüstü uygulaması sürümü tamamlanmıştır (LifeLoggingNCDesktop). 

Böylece, projede geliştirilen bir dizi günlük yakalama uygulamasıyla yakalanan deneyimlerin bulut üzerinden çalışma bilgisayarına aktarılması, LifeLoggingViewer ile taranması ve günlük, aylık, yıllık yorumların girilmesi şeklinde gerçekleşen süreçte oluşan bir kaç günlük gecikmeyi telafi edebilmek mümkün olabilmektedir. 

LifeLoggingNCDesktop aracı kullanıcının masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarıyla Windows 8 tabletlerine masaüstü uygulaması olarak kurulabilmektedir.Kullanıcı gerek o anda yaşadığı bir deneyime ait bir yorumu, geçmişte yaşanmış bir deneyime ait bir değerlendirmeyi ya da gelecekte yaşanması muhtemel bir yaşam deneyimine ait bir planlama notunu bu araç yardımıyla aklına geldiği anda girmekte ve bulut üzerinden gerçekleşen transfer ile bu notlar LifeLoggingViewer yazılımının veritabanına eklenmektedir.

Not yakalama uygulamasında kullanıcı yorumları aksi belirtilmediği durumda o güne ait bir not olarak oluşturulur. Kullanıcı isterse geçmiş ya da gelecekteki bir güne not ekleyebileceği gibi, herhangi bir ay ya da yıla bir ait düğüme de not gönderebilir. Not yakalama aracıyla yakalanan notlar diğer günlük verileri gibi yıl/ay/gün tarih etiketiyle isimlendirilen birer JSON dosyası olarak oluşturulurlar ve yakalamanın gerçekleştirildiği cihazın adıyla ilişkilendirilen bir klasörde taşınırlar. Kullanıcı LifeLoggingViewer uygulamasını çalıştırdığında gönderilmiş notları ilgili gün, ay ya da yıl düğümlerinde bir girdi olarak görür.

Resim 1. LifeLoggingNCDesktop Uygulaması

Kullanıcı yaşam günlüğünün herhangi bir gününde; o güne ait o gün girilmiş yorumları, geçmişten gelen yorumları ve gelecekten gelen yorumları "Creation Date" alanı yardımıyla birbirinden ayırt edebilmektedir. Böylece kullanıcı zaman çizgisindeki deneyimler üzerinde içinde bulunduğu tarihin her iki yönünde Tulving'in ifade ettiği zaman yolculuğunu yapabilmektedir. 

Kaynaklar

• Mutlu, M. E. (2014a). "Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Yaşam Günlüğü İle Öğrenme Deneyimlerinin Yakalanması İçin Bir Çerçeve Önerisi". Asya Öğretim Dergisi (Asian Journal of Instruction),  2014 – 2(1(ÖZEL)), 1-17. http://e-aji.com/index.php/aji/article/download/48/pdf_18
• Mutlu, M. E. (2014b). "Öğrenme Deneyimlerinin Yorumlanması". Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi (Journal of Research in Education and Teaching), Kasım 2014 Cilt: 3 Sayı: 4. http://www.jret.org/FileUpload/ks281142/File/03.mutlu.pdf
• Mutlu, M.E. (2015). “Yaşam Günlüğü Bağlamları – Bir Literatür Taraması”. Çalışma Raporu. Kişisel Öğrenme Ortamları Blogu. http://kisiselogrenmeortamlari.blogspot.com.tr/2015/02/working-paper-lifelogging-contexts.html 
• Sellen A. J. ve Whittaker, S. “Beyond Total Capture: A Constructive Critique of Lifelogging,” Commun. ACM, vol. 53, no. 5, pp. 70–77, (2010).
• Tulving, E. “Episodic Memory: From Mind to Brain” Annu. Rev. Psychol., vol. 53, pp. 1–25, (2002).

LifeLogging Viewer

Yaşam Günlüğü Görüntüleme

"Öğrenme Deneyimlerinin Yönetimi İçin Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Uygulanması" isimli ve TÜBİTAK 3001 projesi kapsamında geliştirilen günlük yakalama yazılımlarıyla yakalanan verilerin görüntülenmesi amacıyla LifeLoggingViewer yazılımı geliştirilmektedir.

LifeLoggingViewer yazılımının kökeni önceki projede geliştirilen AllMyListsLE yazılımıdır. Yakalayıcı uygulamalarla yakalanan ekran ve kamera görüntülerinin bir zaman çizelgesi boyunca görüntülenmesi ve seçilen görüntü gruplarına yorum yazılması olanağı sağlayan AllMyListsLE yazılımı elden geçirilmiş, yeni SDK'ya uyarlanmış ve görüntü görüntülemenin yanı sıra video, ses ve konum görüntüleme olanağı da eklenerek LifeLoggingViewer olarak yeniden isimlendirilmiştir.

Kullanıcının OneDrive klasöründeki günlük verilerinin çalışma bilgisayarına indirilmesini sağlayan ve önceki projede geliştirilmiş olan LifeLoggingTransporter yazılımına yaşam günlüğü kamerası görüntülerinin de aktarılmasını sağlayan modül eklenmiş ve böylece kullanıcının yakalanan tüm görüntü, ses, video ve konum bilgilerinin aynı ortamda bir zaman çizgisi boyunca görüntülenebilmesi sağlanmıştır. 

Kullanıcı LifeLoggingViewer'da tarih listesinden bir gün seçtiğinde o gün kullanılmış olan tüm yakalama cihazlar listelenir. Bu listeden bir cihazı seçildiğinde, o algılayıcıyla yakalanan tüm güne ait veriler ekranda uygun görüntüleyici kullanılarak görüntülenir. Kullanıcı gün içerisinde bir saat seçerek o saat boyunca 30 saniyede bir yakalanmış olan bütün günlük verilerine erişir.

Resim 1. LifeLoggingViewer - Giyilebilir yaşam günlüğü kamerası görüntüleyici

Resim 2. LifeLoggingViewer - Konum görüntüleyici

Resim 3. LifeLoggingViewer - Kamera videosu görüntüleyici ve oynatıcı

Resim 4. LifeLoggingViewer - Ekran videosu oynatma

Resim 5. LifeLoggingViewer - Ses görüntüleyici ve oynatıcı

Camera Capture Applications

Kamera Görüntüsü Yakalama Uygulamaları

"Öğrenme Deneyimlerinin Yönetimi İçin Çoklu Cihazlı ve Çoklu Algılayıcılı Bir Yaşam Günlüğü Sisteminin Tasarımı, Geliştirilmesi ve Uygulanması" isimli TÜBİTAK 3001 projesi kapsamında geliştirilen yazılımlardan biri de kamera görüntüsü yakalama uygulamasıdır. Kamera görüntüsü yakalama uygulaması çalıştırıldıktan sonra kullanıcı tarafından "Start" düğmesine tıklandığında "Stop" düğmesine tıklanana kadar cihazın varsayılan kamerasından 30 saniyede bir  görüntü yakalamakta, tarih-zaman etiketiyle isimlendirerek kullanıcının OneDrive klasörüne kaydetmekte ya da yüklenmesine olanak sağlamaktadır.

Kamera görüntüsü yakalama yazılımı bir önceki BAP projesinde geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Bu projede ise uygulama elden geçirilerek yeni SDK ile güncellenmiştir. Diğer uygulamalarda olduğu  gibi kamera görüntüsü yakalama yazılımının da bu proje kapsamında sadece masaüstü sürümü güncellenecek ve uygulanacaktır. Windows Store ve Windows Phone sürümleri ise proje kapsamı dışında fakat projeye paralel olarak güncellenmekte - geliştirilmektedir.

LifeLoggingCCDesktop uygulaması 30 saniyede bir varsayılan kameradan görüntü yakalar ve kullanıcının  OneDrive klasörüne kaydeder. Cihazda birden fazla kamera varsa kullanıcı kamera değiştirebilir. Bu uygulamada görüntü yakalamak için Emgu.CV API'si kullanılmıştır. Yakalanan görüntünün özelliklerinin değiştirilmesi ve kaydedilmesi için System.Drawing ile System.Drawing.Imaging API'lerinden, sistem kameralarını belirlemek için DirectShowLib API'sinden yararlanılmıştır.

Resim 1. LifeLoggingCCDesktop Uygulaması

Windows Store ortamında kamera görüntüsü yakalama uygulaması olan LifeLoggingCC'nin ilk sürümleri bir önceki projede geliştirilmiştir. Bu projede uygulama yeni SDK'ya taşınmış ve arayüz güncellenmiştir. görüntü yakalamak için Windows.Media.Capture, görüntüleri OneDrive'a aktarmak için Live SDK 5.6 kullanılmıştır. Yakalanan görüntüler kullanıcının "Resimler" klasörüne kaydedilmekte, oradan da OneDrive'a yüklenmektedir. Uygulamada yakalama sayfası, görüntüleri listeleme sayfası ve yükleme sayfaları bulunmaktadır. Uygulama tabletlerde yatay ve dikey kullanılabildiği gibi, küçültülerek de kullanılabilir. (Bu özellik LifeLoggingAC, LifeLoggingVC ve LifeLoggingLC'de de bulunmaktadır.)

Resim 2. LifeLoggingCC Uygulaması

Windows Phone ortamında görüntü yakalamak amacıyla bir önceki projede geliştirilen LifeLoggingCCPhone uygulaması yeniden yazılmıştır. LifeLoggingCC'de olduğu gibi bu uygulamada da Windows.Media.Capture ve Live SDK 5.6 kullanılmasına rağmen bu iki yazılımda Phone ve Store mimarileri arasındaki farklılıktan dolayı kod düzeyinde önemli farklılıklar bulunmaktadır. Uygulamanın Windows Phone sürümünde de görüntü yakalama, görüntü listeleme ve görüntüleri OneDrive'a yükleme sayfaları yeralmaktadır. Önceki sürümden farklı olarak görüntü yakalama sayfasında video önizleme penceresi de bulunmaktadır.

Resim 3. LifeLoggingCCPhone Uygulaması