A Framework Design for Note-Taking Technologies in Learning Processes - Section 10 - LIFE-CYCLE OF NOTE TAKING

Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı - Bölüm 10

NOT ALMA YAŞAM DÖNGÜSÜ

Önceki bölümde incelenen cihazlar, not alma medyaları, cihazların birlikte ya da bütünleşik kullanımları ve not almada kullanılabilir arayüzlerin tümü birlikte değerlendirilerek bireylerin yaşam günlüğüne dayalı kişisel not alma sistemlerini kullanarak uygulayabilecekleri bir not alma yaşam döngüsü tanımlanmıştır. Not alma yaşam döngüsü “Başlama”, “Yakalama”, “Açıklama Ekleme”, “Gözden Geçirme” ve “Sonlandırma” adımlarından oluşmaktadır. Yaşam döngüsünün herhangi bir adımından sonra sonraki adımlardan birine atlanabilir ya da önceki adımlardan birine geri dönülebilir. 

Başlama adımı bir tetikleyicinin not alma sürecini başlatma eylemidir ve bu tetikleyiciye ilk kez karşılaşılan bir durum yol açabileceği gibi yaşam döngüsündeki devam edegelen adımlardan biri de yol açmış olabilir. Başlama adımından sonra kullanıcı yakalama adımıyla devam eder. 

Yakalama adımı tetikleyicinin yapısına göre kullanıcının “not tutma”, “not yakalama” ya da “not yapma” eylemlerinden birini ya da bir kaçını gerçekleştirdiği adımdır. Kullanıcı bu adımdan sonra açıklama ekleme, gözden geçirme ya da sonlandırma adımlarından birine atlayabilir ya da başlama adımına geri dönerek yeni bir konuda not alma döngüsünü başlatabilir.

Açıklama ekleme adımı kullanıcının önceki adımda tutmuş, yakalamış ya da yapmış olduğu notları “etiketleme”, “yorumlama”, “kayda geçirme, temize çekme, yazılı hale getirme (transkripsiyon)” ya da “bağlam ekleme” eylemlerinden biri ya da bir kaçını gerçekleştirdiği adımdır. Kullanıcı bu adımdan sonra gözden geçirme ya da sonlandırma adımlarından birine atlayabilir ya da yeni bir konuda not alma döngüsünü başlatma ya da aynı konuda not yakalamaya devam etme kararlarından birini verebilir. 

Gözden geçirme adımı kullanıcının yakalamış veya açıklama eklemiş olduğu notlara “not tabanında erişme”, “zaman çizgisi boyunca canlandırma”, “inceleme – değerlendirme – düzenleme (notu yeni bir içeriğe dönüştürme)”, “not tabanından dış ortama ihraç etme” ve “başkalarıyla paylaşma” eylemlerinden birini ya da bir kaçını gerçekleştirdiği adımdır. Kullanıcı bu adımdan sonra sonlandırma adımına atlayabilir ya da yeni bir konuda not alma döngüsünü başlatma, aynı konuda yakalamaya devam etme, yakalanmış notlara yeni açıklamalar ekleme kararlarından birini verebilir. 

Sonlandırma adımı kullanıcının yakalanmış, açıklama eklenmiş ya da gözden geçirilmiş notlara erişerek “arşivleme” ya da “yok etme” eylemlerinden birini gerçekleştirdiği adımdır. Kullanıcı bu adımdan sonra bu konuda not alma sürecini sona erdirir ya da yeni bir konuda not alma döngüsünü başlatma, aynı konuda not yakalamaya devam etme, yakalanmış notlara yeni açıklamalar ekleme ya da yakalanmış notları tekrar gözden geçirme kararlarından birini verebilir. 

Görüldüğü gibi not alma yaşam döngüsünün esnek bir yapısı vardır ve kullanıcının not alma sürecine ait bir algoritma oluşturmaktan daha çok, kullanıcının not alma sürecinde içinde bulunduğu adımı anlamayı kolaylaştırma amacını taşımaktadır. Not alma süreci belirli bir etkinliğe, alana ya da konuya ait notları almayı ifade eder ve aynı etkinlik, alan ya da konuda zaman boyunca çok sayıda not alınabilir. Kullanıcı bu esnada yeni bir etkinliğe, alana ya da konuya ait not alma işlemini başlatabilir ya da daha önce başlamış olan ve süregelen not alma yaşam döngülerine ait bir adıma atlayabilir. Not alma tabanı kullanıcının yakaladığı notların hangi etkinliğe, alana ya da konuya ait olduğunu “açıklama ekleme” adımında tanımlayabilme olanağı sağlamalıdır. 

[*] Bu bölümün yazılmasında “Mutlu, M.E., Peri Mutlu, A., Kip Kayabaş, B. ve Kayabaş, İ. (2017). Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı, 3’üncü Uluslararası Eğitim, Uzaktan Eğitim ve Eğitim Teknolojileri Kongresi, ICDET 2017, Antalya“ kaynağından yararlanılmıştır.


(Not: Yararlanılan kaynaklar yazı dizisinin sonunda topluca verilecektir.)

A Framework Design for Note-Taking Technologies in Learning Processes - Section 9 - LIFELOGGING BASED NOTE TAKING SOFTWARE AND NOTE TAKING INTERFACES

Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı - Bölüm 9

YAŞAM GÜNLÜĞÜNE DAYALI NOT ALMA YAZILIMLARI VE NOT ALMA ARAYÜZLERİ

Yaşam Günlüğüne Dayalı Not Alma Yazılımları 

Mutlu ve arkadaşlarının yaşam günlüğü projelerinde geliştirdikleri LifeloggingNoteCapture uygulaması herhangi bir anda akıllı telefon, tablet ya da masaüstü bilgisayarda o güne, o aya ya da o yıla ait yazılı bir not girişine olanak sağlamaktadır. Kullanıcı notu kaydettiğinde, not bir metin dosyası biçiminde kullanıcının zaman çizgisinde ilgili yıl, ay ya da gün düğümüne aktarılmaktadır. Kullanıcı yaşam günlüğü görüntüleyicisi ile bu notu daha sonra gözden geçirebilmektedir (Mutlu, 2015a). 

Aynı projelerde geliştirilen LifeloggingScreenCapture, LifeloggingScreenVideoCapture, LifeloggingAudio-Capture, LifeloggingVideoCapture, LifeloggingLocationCapture ve LifeloggingCameraCapture uygulamaları ekran görüntüsü, ekran videosu, ses, video, konum ve kamera görüntüsü yakalamak ve kullanıcının zaman çizgisine yerleştirmek amacıyla kullanılmaktadır. Yakın bir tarihte geliştirilen LifeloggingScreenNote Capture uygulaması ise bilgisayar ekranının üzerine not alınarak ve çizim yapılarak kaydedilmesine olanak sağlamaktadır. Birer yaşam günlüğü uygulamaları olan bu yazılımların LifeloggingNoteCapture ile birlikte kullanımı ile başlangıç düzeyinde çoklu cihazlı ve çoklu medyalı not alma sistemi elde edilmiş olur. Bu sistemin daha sonra Tablo 1’de bulunan diğer not alma cihazlarını kapsayacak biçimde genelleştirilmesiyle bir öğrenenin masaüstünde çalışırken, yolda yürürken ya da bu iki pozisyonun dışındaki diğer pozisyonların herhangi birindeyken değişik medyalarda not alması ve bu notları kişisel bir zaman çizgisinde birleştirmesine olanak sağlanmış olur. 

Not Almayı/Yakalamayı/Girişini Başlatmak ve Durdurmak İçin Kullanılan Arayüzler 

Bireylerin günlük yaşamlarında farklı cihazlarda ve farklı medyalarda not alma davranışlarında not alma / yakalama uygulamalarının arayüzleri kullanılarak not alma oturumu başlatılır ve aynı arayüz aracılığıyla not alma oturumu sona erdirilir. Bu amaçla kullanılabilir kullanıcı arayüzlerinin seçenekleri oldukça fazladır. Ortega ve arkadaşlarının etkileşim tasarımı alanındaki kitapları (2016) kullanılabilir seçeneklerin geniş bir listesini içermektedir. Bu listedeki başlıca arayüzlerin not alma cihazlarında kullanımı potansiyeli gözönünde bulundurularak Tablo 6’ hazırlanmıştır. 

Tablo 6’da not alma amacıyla kullanılabilen cihazlarda geleneksel ve yeni arayüzlerin kullanılabilirliği gösterilmektedir. Bu arayüzler yardımıyla kullanıcı not alma oturumunu başlatabilir, not alma ya da yakalama yapabilir ve not alma oturumunu tamamlayıp notun kaydedilmesini sağlayabilir. Tablodaki arayüzlerin bir bölümü ilgili cihazlarda varsayılan olarak bulunmakla birlikte arayüzlerin ilgili cihaza dışarıdan takılarak kullanımı da göz önünde bulundurulmaktadır. 

Tablo 6: Not Almada Kullanılabilecek Arayüzler


Tablo 6’daki cihazlarda kullanılabilen arayüz çeşidinin teknolojik gelişmeyle her yıl artabileceği unutulmamalıdır. Kullanıcının not alma sürecindeki seçenekleri açısından kullanıcı sabit konumdayken masaüstü bilgisayar ile dizüstü bilgisayarlar öne çıkarken, kullanıcı hareket halindeyken akıllı gözlükler ile sanal ve karma gerçeklik gözlükleri öne çıkmaktadır. Fakat akıllı gözlük ya da holografik karma gerçeklik gözlüklerinin başkalarının mahremiyeti açısından rahatsızlık verici olması nedeniyle kamusal alanda kullanımları sınırlıdır. 

Diğer taraftan sesle (konuşarak) komut verme seçeneğinin çok sayıda cihazda kullanıldığı görülmektedir. Fakat Türkçe konuşarak komut verme olanağının birer akıllı kişisel yardımcı olan Siri, Cortana ya da Google aracılığıyla ancak internet bağlantısı varken yapılabildiği göz önünde bulundurulmalıdır. 

[*] Bu bölümün yazılmasında “Mutlu, M.E., Peri Mutlu, A., Kip Kayabaş, B. ve Kayabaş, İ. (2017). Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı, 3’üncü Uluslararası Eğitim, Uzaktan Eğitim ve Eğitim Teknolojileri Kongresi, ICDET 2017, Antalya“ kaynağından yararlanılmıştır.


(Not: Yararlanılan kaynaklar yazı dizisinin sonunda topluca verilecektir.)

A Framework Design for Note-Taking Technologies in Learning Processes - Section 8 - USING INTEGRATED MEDIA WHEN NOTE-TAKING

Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı - Bölüm 8

NOT ALMA MEDYALARININ BÜTÜNLEŞİK KULLANIMI

Not alma araçlarının aynı anda kullanımından farklı olarak bütünleşik kullanımı söz konusudur. Bütünleşik kullanımda aynı anda aynı araç ile birden fazla medyanın kullanılmasıyla not almaktan bahsedilmektedir. Literatürde bütünleşik not alma yaklaşımıyla sıkça karşılaşılmaktadır. 

Örneğin Fouse ve arkadaşları (2011) akıllı kalemle yakalanan notlara zaman bilgisi ekleyerek, notları bir zaman çizgisine yerleştirmeyi önermişlerdir. Chiu ve arkadaşları (1999) bir konferans salonunda oynatılan video ile seyircilerin aldıkları notları birleştiren bir istemci – sunucu sistem geliştirmişlerdir. Benzer bir çalışmayı Truong ve Abowd (1999) öğrencilerin notlarıyla ders notlarını birleştiren bir sistem geliştirerek yapmışlardır. Hasegawa ve Dai (2015) videolara seyircilerin not eklemesine ve video üzerinde canlı tartışma yapmalarına olanak sağlayan bir internet hizmeti tasarlamışlardır. Benzer şekilde Wald ve arkadaşları (2009) çoklu ortam dosyalarına eş zamanlı açıklama eklemek için açık kaynak kodlu Synote sistemini geliştirmişlerdir. Abowd ve arkadaşları (1999) daha sonra eClass adını alacak bir ürünün ortaya çıkmasını sağlayan “The Classroom 2000” projesi kapsamında ses, video, sunucunun sunuları ve beyaz tahta çizimleri ile öğrencilerin notlarını yakalayarak bir araya getiren ve paketleyen bir sistem tasarlamışlardır. Bu çalışmalarda geliştirilen sistemler genellikle kurumsal kullanım ortamında, çok kullanıcı ve yerleşik sistemler olarak tasarlanmıştır. Bu durumun bir istisnası Stifelman’ın (1996) çalışmasında geliştirdiği yazılı not alma esnasında sesli not yakalayabilen sistemdir. Bu uygulamalardan ilham alarak Tablo 5’deki bütünleşik not alma araçlarının muhtemel listesi oluşturulmuştur. 

Tablo 5: Bütünleşik Not Alma Araçları


Bütünleşik not alma uygulamalarıyla ilgili olarak gerçekleştirilen araştırmaların ve geliştirilen uygulamaların bütün not medyaları için genel bir çözüm ortaya koyamadıkları görülmektedir. Bu nedenle aynı cihazda ya da birden fazla cihazda farklı medyalardaki not alma ya da yakalama işleminin Tablo 4’de olduğu gibi akıcı bir şekilde “birlikte” uygulanmasıyla bireylerin bütünleşik not alma gereksinimlerinin etkili bir biçimde karşılanabilmesi sağlanabilir. 

Bütünleşik not alma sistemlerinin bir başka türü de mekâna gömülü ya da tümleşik sistemlerdir. 

Konferans salonuna entegre sistemler, sınıfa entegre sistemler, akıllı tahtaya entegre sistemler ve istemci – sunucu sistemler gibi genellikle kapalı devre çalışan bu sistemler bireysel not alma sistemleri kapsamında olmadığı için bu çalışmada daha ayrıntılı olarak ele alınmamışlardır. 


[*] Bu bölümün yazılmasında “Mutlu, M.E., Peri Mutlu, A., Kip Kayabaş, B. ve Kayabaş, İ. (2017). Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı, 3’üncü Uluslararası Eğitim, Uzaktan Eğitim ve Eğitim Teknolojileri Kongresi, ICDET 2017, Antalya“ kaynağından yararlanılmıştır.


(Not: Yararlanılan kaynaklar yazı dizisinin sonunda topluca verilecektir.)

wikispaces.com Wiki Service will close July,31 2018

Wikispaces.com Wiki Sitesi Hizmeti 31 Temmuz 2018'de Kapanacak

Kişisel öğrenme ortamları kullanıcılarının sık kullandığı wiki sitesi hizmeti veren Wikispaces.com 31 Temmuz 2018'de kapanacak. 

Bu sitede yayınlanan personalis.wikispaces.com wiki sitemi https://meminmutlu.wordpress.com/personalis/ blog sayfama taşıdım. 

A Framework Design for Note-Taking Technologies in Learning Processes - Section 7 - USING VARIOUS MEDIA TOGETHER WHEN NOTE-TAKING

Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı - Bölüm 7

NOT ALMA MEDYALARININ BİRLİKTE KULLANIMI

Aynı cihazda birden fazla not alma aracının kullanılması durumu ele alındığında bireylerin birden fazla medyayı kullanarak not alabileceği cihazların bulunduğu görülmektedir. Bu tür kullanımda elde
edilebilecek çoklu medyalar arasında Tablo 4’deki sonuçlar bulunmaktadır.

Tablo 4: Not Alma Cihazlarının Çoklu Kullanımı

Tablo 4’de herhangi bir medyanın aynı cihazda kendi kendisiyle birlikte birden fazla kullanımına yer verilmemiştir. Ekran görüntüsü ve ekran videosunun, diğer medyalar kullanılırken aynı anda kullanılmalarına ait sütun değerleri, anlamlı olmadığı için, yer verilmemiştir. Yine de diğer medyaların ekran görüntüsü ve ekran videosu ile birlikte kullanımlarına ait satır değerleri anlamlıdır. Örneğin, kullanıcı bir video notu kaydediyorken aynı anda ekran görüntüsü kaydetmesini gerektiren bir örnekle karşılaşılmazken; ekran görüntüsü kaydederken bunun yanına bir videolu not alma gereksinimi duyabilir. 

Evernote ya da Microsoft OneNote gibi yaygın olarak kullanılan geleneksel not alma yazılımları metin tabanlı bir not alma ortamına çizim, ses, görüntü ve video ekleme olanağı sunmaktadırlar. Fakat ana medyası metin olmayan öğrenenler ya da araştırmacılar için tam tersi durumlara da ihtiyaç duyulabilmektedir. Örneğin, fotoğraf sanatçıları, görsel tasarımcılar ve ressamlar gibi görüntüyle ilgili eğitim görenlerin temel medya görüntüdür. Müzisyenler ve radyo sunucuları gibi sesle ilgili eğitim görenler için temel medya sestir. Sinema ve televizyon eğitim görenler için temel medya videodur. Gezginler ya da saha çalışanları gibi konumla ilgili etkinliklerde bulunanlar için temel medya konumdur. Bilgisayar başında çalışanlar için ekran görüntüsü; sanal ortamlarda öğrenenler için ekran videosu temel medya haline gelir. Bu alanlardaki öğrenenler temel medyalarına ait notları canlı olarak o medya biçiminde alırken, diğer medyaları kullanarak ek açıklama yapma ihtiyacı duyabilirler. Tablo 4 bu seçeneklere ait anlamlı kullanım biçimlerinin hepsini birden barındırmaktadır. 

Not alma araçlarının birden fazla cihaz yardımıyla çoklu kullanımı durumunda kullanıcıların seçenekleri daha fazla olmaktadır. Örneğin, bireyler gün içerisinde birden fazla bilgisayar, dizüstü ve tablet bilgisayar kullanmak durumunda kalabilirler ve her cihazda farklı medyalarda not almak gerekebilir. Bu durumda yakalanan / kaydedilen nota ait dosyanın ya da bu dosyaların tutulduğu klasörün adının yakalama cihazına ait bir tanımlayıcı içermesi zorunludur. 

Diğer taraftan, bir cihazda farklı kişilerin oturum açabileceği düşünüldüğünde, bu cihazdan erişilebilen bulut ortamının da oturum açan kişinin hesabına ait olması gerektiği ortaya çıkar. Böylece, ortak kullanılan bir cihazda kim oturum açtıysa, yakalamış olduğu notlar cihazın ve kullanıcının kimliğine uygun olarak isimlendirilir ve o kişinin bulut hesabına yüklenerek, notların birbirine karışması ve mahremiyeti korunmuş olur. 

[*] Bu bölümün yazılmasında “Mutlu, M.E., Peri Mutlu, A., Kip Kayabaş, B. ve Kayabaş, İ. (2017). Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı, 3’üncü Uluslararası Eğitim, Uzaktan Eğitim ve Eğitim Teknolojileri Kongresi, ICDET 2017, Antalya“ kaynağından yararlanılmıştır.

(Not: Yararlanılan kaynaklar yazı dizisinin sonunda topluca verilecektir.)

A Framework Design for Note-Taking Technologies in Learning Processes - Section 6 - NOTE TAKING MEDIA AND DEVICES MATRIS

Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı - Bölüm 6
NOT ALMA CİHAZLARI VE NOT ALMA MEDYALARI MATRİSİ

Tablo 1 ve Tablo 2’deki veriler birleştirildiğinde not alma amacıyla kullanılabilen cihazlar ve destekledikleri not medyalarına ilişkin Tablo 3’ elde edilir. 

Tablo 3: Cihazlar ve Not Alma Medyaları Matrisi




Tablo 3’de satırlarda bulunan cihazların destekledikleri not medyalarının teknolojik yakınsama nedeniyle her yıl artması beklenmelidir. Not alma amacıyla kullanılabilecek cihazlardan ses kayıt cihazı, video kamera, dijital fotoğraf makinası, araç kamerası ve aksiyon kamerasının sağladığı olanaklar akıllı telefonlarla karşılanabildiği için, bu cihazlar izleyen bölümlerdeki listelerden çıkartılmıştır. Yine de bu cihazlara dayalı bağımsız not alma sistemlerinin tasarlanabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Yaşam günlüğü kamerası gün boyunca not alma bağlamını belirlemek amacıyla kullanılacağı için listelerde bırakılmıştır.


[*] Bu bölümün yazılmasında “Mutlu, M.E., Peri Mutlu, A., Kip Kayabaş, B. ve Kayabaş, İ. (2017). Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı, 3’üncü Uluslararası Eğitim, Uzaktan Eğitim ve Eğitim Teknolojileri Kongresi, ICDET 2017, Antalya“ kaynağından yararlanılmıştır.


(Not: Yararlanılan kaynaklar yazı dizisinin sonunda topluca verilecektir.)

A Framework Design for Note-Taking Technologies in Learning Processes - Section 5 - NOTE TAKING MEDIA

Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı - Bölüm 5

NOT ALMA MEDYALARI

Kullanıcılar Tablo 1’de bulunan cihazlardaki algılayıcılar yardımıyla farklı medyalarda not alabilirler ya da yakalayabilirler. Tablo 2’de bu medyaların genel özellikleri özetlenmiştir. 

Tablo 2: Not Alma Medyaları


Bu tablodaki medyalara ait notların dosyaları yakalamanın ya da kaydetmenin gerçekleştiği zaman etiketiyle isimlendirilir ve yakalamayı gerçekleştiren cihazın ismi, cihazda oturum açan kullanıcının ismi ve tarih değeri ile oluşturulan isime sahip bir klasörde biriktirilir. Yakalama aralığında varsayılan olarak kullanılan 30 saniye kuralı yaşam günlüğü araştırmalarında tercih edilen bir aralık olup değiştirilmeden alınmıştır. Kullanıcı bu değeri kendisi isteğe bağlı olarak değiştirebilir. Eğer kullanılan cihazın ilgili medyayı yakalama özelliği programlanamıyorsa, kullanıcının aktif tetiklemesiyle başlayıp sona eren kayıt dosyalarının düzenlenerek 360 saniye uzunluğundaki kayıt içeren dosyalara bölünmesi ve uygun biçimde isimlendirilerek yaşam günlüğüne transfer edilmesi gerekir. 

Yaşam günlüğüne aktarılan notlar notun yakalandığı/kaydedildiği tarihe ait zaman çizgisinde aynı saat diliminde (varsayılan olarak 360 saniye genişliğindeki sütunlarda) alt alta gelecek biçimde yerleştirilirler. Böylece kullanıcı yaşam günlüğü görüntüleyicisi ile herhangi bir andaki bütün not medyalarını bir arada görebilir/oynatabilir/dinleyebilir.


[*] Bu bölümün yazılmasında “Mutlu, M.E., Peri Mutlu, A., Kip Kayabaş, B. ve Kayabaş, İ. (2017). Öğrenme Süreçlerinde Not Alma Teknolojileri İçin Bir Çerçeve Tasarımı, 3’üncü Uluslararası Eğitim, Uzaktan Eğitim ve Eğitim Teknolojileri Kongresi, ICDET 2017, Antalya“ kaynağından yararlanılmıştır.


(Not: Yararlanılan kaynaklar yazı dizisinin sonunda topluca verilecektir.)